Kryptowaluty są znane przede wszystkim z tego, że ich wartość potrafi znacząco rosnąć i spadać. Bitcoin czy Ethereum mogą w ciągu jednego dnia zmienić cenę o kilka procent, a w okresach zwiększonej zmienności wahania mogą być jeszcze wyraźniejsze.

Właśnie dlatego może na pierwszy rzut oka wydawać się nieco dziwne, że jedną z najważniejszych części świata kryptowalut stały się aktywa, których głównym celem jest dokładne przeciwieństwo.

Nie zmieniać swojej wartości.

Do czego właściwie świat kryptowalut potrzebuje aktywa, którego cena nie ma się znacząco zmieniać?

Jeśli chcemy używać blockchaina nie tylko do spekulacji na wzrost ceny, ale także do przelewów pieniędzy, handlu, płatności lub innych usług finansowych, potrzebujemy w nim także czegoś, co będzie funkcjonować jako relatywnie stabilna jednostka rozliczeniowa.

Właśnie tę rolę zaczęły pełnić stablecoiny.

Stablecoin to token cyfrowy, którego wartość stara się kopiować wartość innego aktywa. Najczęściej chodzi o dolara amerykańskiego, więc jeden token ma mieć wartość w przybliżeniu jednego dolara. Istnieją jednak także stablecoiny powiązane z euro, złotem lub innymi wartościami.

W ten sposób powstało coś bardzo interesującego. Aktywo, które wykorzystuje infrastrukturę blockchain podobnie jak Bitcoin czy Ethereum, ale stara się przy tym zachowywać cenowo raczej jak klasyczne pieniądze.

Stablecoiny stopniowo stały się więc jednym z najbardziej wyrazistych mostów między tradycyjnym systemem finansowym a światem kryptowalut.

Dlaczego powstały stablecoiny

Bitcoin pokazał, że można przez internet przekazywać wartość bez banku czy innej centralnej instytucji płatniczej. Ethereum rozszerzyło tę ideę o smart kontrakty i możliwość tworzenia całych aplikacji finansowych.

Pozostał jednak jeden praktyczny problem.

Cena samych kryptowalut nieustannie się zmienia.

Wyobraźmy sobie, że chcemy za pośrednictwem blockchaina zapłacić komuś wartość 1000 dolarów. Jeśli użyjemy aktywa, którego cena może w ciągu kilku godzin znacząco wzrosnąć lub spaść, pojawia się proste pytanie: ile właściwie wysyłamy?

Ten sam problem pojawia się przy handlu. Inwestor może na przykład sprzedać Bitcoin, ponieważ nie chce być przez pewien czas narażony na jego wahania cenowe. Gdyby jednak musiał za każdym razem przelewać środki z powrotem na klasyczne dolary przez system bankowy, część zalet infrastruktury blockchain traciłaby sens.

Stablecoin pozwala pozostać wewnątrz środowiska kryptowalutowego. Inwestor może sprzedać Bitcoin za token powiązany z dolarem amerykańskim i ten token następnie trzymać w portfelu, przenieść na inną platformę, użyć w zdecentralizowanych finansach lub wysłać innej osobie.

Stablecoiny rozwiązały więc jeden z praktycznych problemów rynku kryptowalut: jak umieścić relatywnie stabilną wartość bezpośrednio na blockchainie.

Czym jest stablecoin i co oznacza jego „stabilność"

Stablecoin to rodzaj kryptoaktywa zaprojektowanego tak, aby utrzymywać swoją wartość względem określonej wartości referencyjnej.

Najprostszym przykładem jest stablecoin powiązany z dolarem amerykańskim.

Jeśli wszystko działa poprawnie:

1 token ≈ 1 dolar amerykański.

Symbol w przybliżeniu jest tu istotny.

Stablecoin jest zwykle notowany na rynku tak samo jak inne kryptowaluty. Jego cena nie musi więc być co sekundę dokładnie jednym dolarem. Może krótkoterminowo poruszać się nieznacznie powyżej lub poniżej tej wartości.

Celem mechanizmu stablecoina jest to, aby cena wracała do wartości referencyjnej.

Ta relacja nazywana jest peg, czyli powiązaniem cenowym. Jeśli stablecoin powiązany z dolarem jest notowany za w przybliżeniu jednego dolara, mówimy, że utrzymuje swój peg.

Jeśli cena zaczyna się znacząco oddalać, mówimy o depegu.

I właśnie tutaj trzeba podkreślić jedną ważną rzecz:

Słowo „stable" nie oznacza „bezpieczny".

Oznacza jedynie to, że dany token używa określonego mechanizmu, który stara się utrzymać jego wartość stabilną. To, czy ten mechanizm rzeczywiście działa i jakie ryzyka się pod nim kryją, to inna kwestia.

Jak utrzymywana jest wartość jednego dolara

W klasycznym modelu stablecoina za stabilnością stoją przede wszystkim rezerwy, możliwość odkupu i funkcjonowanie rynku.

Wyobraźmy sobie uproszczony stablecoin USDX.

Emitent przyjmuje od klienta 1000 dolarów i w zamian tworzy 1000 tokenów USDX. Wartość dolarowa pozostaje w rezerwach, a tokeny mogą zacząć krążyć po blockchainie.

Jeśli klient później zwróci tokeny emitentowi i spełnia warunki bezpośredniego odkupu, może otrzymać z powrotem odpowiadającą wartość dolarową.

Ważną rolę odgrywa także arbitraż.

Jeśli na przykład stablecoin jest notowany za 0,98 dolara, podczas gdy na ustalonych warunkach można go wymienić z powrotem na jednego dolara, powstaje motywacja, aby tanio kupić token i następnie odkupić go po wyższej wartości. Dzięki temu rośnie popyt, a cena jest wypychana z powrotem w kierunku jednego dolara.

Ta sama zasada może działać odwrotnie, jeśli stablecoin jest notowany powyżej jednego dolara.

Kluczowe jest więc zrozumienie, że stablecoin nie utrzymuje wartości tylko dlatego, że jest na nim napisane „1 USD". Musi za nim stać mechanizm ekonomiczny lub technologiczny, który motywuje rynek do respektowania tej wartości.

Nie wszystkie stablecoiny działają tak samo

Tutaj dochodzimy do jednego z najważniejszych punktów.

Dwa tokeny mogą oba twierdzić, że ich wartość ma wynosić jednego dolara, a mimo to mogą działać zupełnie innym sposobem.

Różnica tkwi przede wszystkim w odpowiedzi na pytanie:

Co naprawdę utrzymuje ich wartość?

Stablecoiny zabezpieczone tradycyjnymi aktywami

Najbardziej znanym modelem są stablecoiny, za którymi stoi konkretny emitent i aktywa rezerwowe.

Do tej grupy należą na przykład USDC, wydawany przez spółkę Circle, lub USDT wydawany przez spółkę Tether.

Zasada jest stosunkowo prosta. Przeciwko tokenom w obiegu istnieją rezerwy, które mają umożliwić ich odkup z powrotem za walutę referencyjną na ustalonych warunkach.

Te rezerwy nie muszą stanowić wyłącznie gotówki. Mogą obejmować na przykład depozyty bankowe, krótkoterminowe obligacje skarbowe lub inne wysoce płynne instrumenty finansowe.

Użytkownik nie polega więc przede wszystkim na algorytmie, ale na emitencie i jakości rezerw, które stoją za tokenem.

Zaletą tego modelu jest jego relatywna zrozumiałość i możliwość połączenia infrastruktury blockchain z aktywami tradycyjnego systemu finansowego.

Wadą jest to, że do środowiska blockchain ponownie wchodzi centralna instytucja. Sama sieć może być zdecentralizowana, ale stablecoin nie musi być zdecentralizowany.

Użytkownik musi wierzyć, że emitent rzeczywiście posiada odpowiadające rezerwy, że są wystarczająco wysokiej jakości i płynne oraz że będzie w stanie wywiązać się ze swoich zobowiązań.

Stablecoiny takie jak USDC i USDT dobrze pokazują więc, że blockchain może zmienić rolę pośredników, ale nie musi ich zawsze całkowicie eliminować.

Stablecoiny zabezpieczone kryptowalutami

Kolejnym modelem są stablecoiny, których zabezpieczenie nie leży na koncie bankowym emitenta, ale bezpośrednio na blockchainie.

Użytkownik wpłaca kryptowaluty do smart kontraktu i w zamian za to zabezpieczenie mogą powstać stablecoiny.

Ponieważ wartość kryptowalut się waha, często stosuje się nadmierne zabezpieczenie.

W uproszczeniu może być potrzebne wpłacenie na przykład kryptowalut o wartości 150 dolarów, aby móc utworzyć stablecoiny o wartości 100 dolarów.

Jeśli cena zabezpieczenia zbyt mocno spadnie, system może automatycznie zlikwidować część pozycji.

Zaletą jest mniejsza zależność od jednej firmy. Wadą jest wyższa złożoność technologiczna oraz ryzyko związane z zabezpieczeniem, smart kontraktami lub samym blockchainem.

Algorytmiczne stablecoiny

Trzecią grupą są algorytmiczne stablecoiny.

Te starają się utrzymać stabilną cenę bez klasycznej pełnej rezerwy tradycyjnych aktywów. Zamiast tego wykorzystują algorytmy, zmiany podaży, bodźce ekonomiczne lub relację z innym tokenem.

Na papierze ten model może wyglądać bardzo elegancko.

Problem pojawia się w momencie, gdy mechanizm przestaje działać lub traci zaufanie rynku.

I właśnie to pokazał przypadek TerraUSD.

Podstawowe typy stablecoinów

Zabezpieczony tradycyjnymi aktywami

Co pomaga utrzymać jego wartość: Rezerwy w gotówce, depozytach bankowych lub innych płynnych aktywach
Główne ryzyko: Emitent, jakość i dostępność rezerw
Przykład: USDC, USDT

Zabezpieczony kryptowalutami

Co pomaga utrzymać jego wartość: Zabezpieczenie kryptowalutowe umieszczone w smart kontraktach
Główne ryzyko: Spadek wartości zabezpieczenia, likwidacja i ryzyko technologiczne
Przykład: Stablecoiny zabezpieczone kryptowalutami

Algorytmiczny

Co pomaga utrzymać jego wartość: Algorytmy, zmiany podaży i bodźce ekonomiczne
Główne ryzyko: Utrata zaufania i awaria mechanizmu stabilizującego
Przykład: TerraUSD (przykład historyczny)

Ta sama cena rynkowa może więc być wynikiem zupełnie odmiennego mechanizmu. Właśnie dlatego przy porównywaniu stablecoinów ważne jest, aby śledzić nie tylko ich peg, ale także sposób, w jaki starają się go utrzymać.

Case study: TerraUSD – gdy stabilność się rozpada

TerraUSD, znany pod skrótem UST, był algorytmicznym stablecoinem powiązanym z dolarem amerykańskim.

Jego stabilność była powiązana z drugim tokenem sieci Terra, kryptowalutą LUNA. System umożliwiał wymianę 1 UST na LUNA o wartości jednego dolara i odwrotnie.

Jeśli na przykład cena UST spadła poniżej jednego dolara, trader mógł tanio kupić UST i następnie wymienić go w systemie na LUNA o wartości jednego dolara. Ten mechanizm miał tworzyć ekonomiczną motywację do przywracania ceny UST z powrotem do pegu.

Dopóki rynek wierzył, że LUNA ma wystarczającą wartość i że cały system będzie działać, UST potrafił utrzymywać się blisko jednego dolara.

W maju 2022 roku sytuacja się jednak odwróciła i UST zaczął tracić swój peg.

Ludzie zaczęli pozbywać się UST, a system reagował tworzeniem kolejnych tokenów LUNA, których cena jednocześnie gwałtownie spadała.

Im więcej LUNA powstawało, tym niższa była jej wartość. A im niższa była jej wartość, tym mniej zaufania miał rynek do tego, że zdoła ustabilizować UST.

Powstała w ten sposób tak zwana death spiral, czyli spirala śmierci.

W ciągu kilku dni cały system praktycznie się załamał, a z rynku zniknęły dziesiątki miliardów dolarów wartości.

Przypadek TerraUSD pokazał jedną zasadniczą rzecz:

Nie wystarczy wiedzieć, że coś jest stablecoinem. Trzeba wiedzieć, dlaczego ma być stabilny.

Dwa tokeny mogą na ekranie pokazywać w przybliżeniu tę samą cenę, ale pod tą ceną mogą stać zupełnie inne mechanizmy i zupełnie inne ryzyka.

Do czego wykorzystywane są stablecoiny

Stablecoiny pierwotnie zyskały znaczenie przede wszystkim jako narzędzie do handlu kryptowalutami.

Dziś ich zastosowanie jest znacznie szersze.

Handel

Inwestor może sprzedać Bitcoin, Ethereum lub inną kryptowalutę do stablecoina, bez konieczności natychmiastowego przelewania środków z powrotem na konto bankowe.

Stablecoin funkcjonuje więc jako relatywnie stabilna jednostka między poszczególnymi transakcjami.

Przelewy

Stablecoiny można przekazywać za pośrednictwem blockchaina między portfelami i obsługiwanymi platformami.

To pozwala przenosić wartość bez konieczności wchodzenia przy każdym przelewie do klasycznego systemu bankowego.

Płatności międzynarodowe

Blockchain pozwala przekazywać stablecoin między użytkownikami niezależnie od tego, gdzie się znajdują.

Nie oznacza to automatycznie, że każdy taki przelew jest tańszy lub szybszy niż klasyczna płatność bankowa. Zależy to od konkretnej sieci, opłat i dostawcy.

Stablecoiny stworzyły jednak nową możliwość przenoszenia wartości dolarowej lub euro cyfrowo i w sposób ciągły.

DeFi

Stablecoiny są jednym z podstawowych elementów budulcowych zdecentralizowanych finansów.

Wykorzystuje się je przy wymianie aktywów, pożyczkach, kredytach lub zarządzaniu płynnością. Ich znaczenie polega właśnie na tym, że tworzą relatywnie stabilną jednostkę rozliczeniową wewnątrz środowiska, w którym większość pozostałych aktywów znacząco się waha.

Płatności

Coraz więcej firm płatniczych i usług fintech bada możliwość wykorzystania stablecoinów do zwykłych płatności i rozliczania transakcji.

W takim przypadku użytkownik nie musi już postrzegać stablecoina jako kryptowaluty. Może on funkcjonować jedynie jako warstwa technologiczna w tle.

Właśnie tutaj światy kryptowalut i tradycyjnych płatności zaczynają się stopniowo łączyć.

Stablecoin to nie to samo co pieniądze na koncie

Jeśli mamy na koncie bankowym 1000 dolarów, a obok tego trzymamy 1000 USDC, aplikacja może pokazywać niemal tę samą wartość.

Prawnie ani technologicznie nie chodzi jednak o tę samą rzecz.

Pieniądze na koncie bankowym stanowią wierzytelność wobec banku, a w Unii Europejskiej kwalifikujące się depozyty bankowe standardowo są objęte systemem gwarantowania depozytów do ustalonego limitu.

Stablecoin jest natomiast tokenem cyfrowym.

Jego właściwości zależą od emitenta, rezerw, reżimu prawnego i konkretnej konstrukcji.

W przypadku niektórych stablecoinów istnieje roszczenie o odkup wobec emitenta. U innych stabilność funkcjonuje za pośrednictwem zabezpieczenia kryptowalutowego lub algorytmu.

W uproszczeniu:

1 dolar na koncie bankowym i stablecoin o wartości rynkowej jednego dolara mogą mieć tę samą cenę, ale nie są to te same aktywa.

Stablecoin to nie CBDC

Kolejnym pojęciem, które często jest mylone ze stablecoinami, jest CBDC, czyli Central Bank Digital Currency, a więc cyfrowa waluta banku centralnego.

Różnica jest zasadnicza.

Stablecoin wydaje prywatna spółka lub zdecentralizowany protokół.

CBDC wydaje bank centralny.

Gdyby więc powstało cyfrowe euro, nie byłby to stablecoin euro wydawany przez prywatną firmę. Byłyby to pieniądze banku centralnego w postaci cyfrowej.

Przy stablecoinie pytamy:

Kto jest emitentem i czym token jest zabezpieczony?

Przy CBDC pytamy:

Który bank centralny go wydaje i jakie zasady go dotyczą?

Stablecoiny i CBDC nie są więc dwoma określeniami tej samej rzeczy. Są to dwa różne podejścia do pieniędzy cyfrowych.

Stablecoiny a europejska regulacja MiCA

Wraz z rosnącym znaczeniem stablecoinów regulatorzy zaczęli intensywniej zajmować się ich funkcjonowaniem.

W Unii Europejskiej kluczowymi ramami jest rozporządzenie MiCA – Markets in Crypto-Assets Regulation.

MiCA nie traktuje stablecoina jako jednej uniwersalnej kategorii.

Rozróżnia przede wszystkim dwa typy tokenów o bardziej stabilnej wartości.

Token pieniądza elektronicznego, czyli EMT

Jeśli token stara się utrzymywać wartość względem jednej oficjalnej waluty, na przykład euro lub dolara amerykańskiego, MiCA określa go jako token pieniądza elektronicznego.

Mówiąc prosto, chodzi o token, który stara się cyfrowo reprezentować jedną konkretną walutę.

Token oparty na aktywach, czyli ART

Drugą kategorią jest token oparty na aktywach.

Według MiCA chodzi o kryptoaktywo odmienne od tokenu pieniądza elektronicznego, które stara się utrzymywać stabilną wartość poprzez odniesienie do innej wartości, prawa lub ich kombinacji, w tym jednej lub więcej oficjalnych walut.

Dla zwykłego użytkownika ten podział może wyglądać jak prawniczy szczegół, ale jego znaczenie jest praktyczne.

Jeśli token twierdzi, że reprezentuje stabilną wartość, ważne jest, aby wiedzieć, kto go wydaje, co trzyma w rezerwach, jak funkcjonuje odkup i kto kontroluje przestrzeganie tych zasad.

MiCA oczywiście nie gwarantuje, że stablecoin nie może stracić swojego pegu lub napotkać problemu technicznego.

Regulacja nie eliminuje ryzyka.

Zmienia jednak zasady, według których się z tym ryzykiem postępuje.

Jakie ryzyka mają stablecoiny

Stablecoiny zostały stworzone po to, aby zmniejszyć zmienność cenową.

Nie wyeliminowały jednak ryzyka jako takiego.

Jedynie przeniosły je w inne obszary.

Depeg

Najbardziej widocznym ryzykiem jest utrata powiązania z wartością referencyjną.

Jeśli stablecoin ma być wart jednego dolara, a rynek zaczyna wątpić w jego zdolność do utrzymania tej wartości, jego cena może spaść.

Ryzyko emitenta

W przypadku scentralizowanych stablecoinów użytkownik zależy od spółki, która wydaje token.

Problem finansowy, operacyjny lub prawny emitenta może wpłynąć na zaufanie do samego stablecoina.

Ryzyko rezerw

Ważne jest nie tylko to, czy stablecoin ma rezerwy, ale także to, z czego te rezerwy się składają.

Gotówka lub krótkoterminowa obligacja skarbowa mają inne właściwości ryzyka niż mniej płynne lub zmienne aktywa.

Ryzyko technologiczne

Stablecoin jest wciąż tokenem blockchainowym.

Może więc napotkać ryzyka smart kontraktów, konkretnej sieci blockchain, mostów między blockchainami lub błędu użytkownika.

Ryzyko regulacyjne

Zmiana przepisów może wpłynąć na to, kto może wydawać stablecoin, które platformy mogą go oferować lub na jakich warunkach można go używać.

Właśnie dlatego przy ocenie stablecoina trzeba śledzić nie tylko jego aktualną cenę, ale także cały mechanizm, który za nią stoi.

Co sprawdzić przy stablecoinie

Stablecoiny mogą na pierwszy rzut oka wyglądać bardzo podobnie. Jeśli dwa tokeny kosztują w przybliżeniu jednego dolara, może się wydawać, że nie ma między nimi zasadniczej różnicy. Jak jednak widzieliśmy na poprzednich przykładach, ta sama cena nie oznacza jeszcze tego samego sposobu funkcjonowania ani tego samego ryzyka.

Przed użyciem lub trzymaniem stablecoina warto więc zadać sobie kilka podstawowych pytań.

Kto wydaje stablecoin? Za niektórymi stablecoinami stoi konkretna spółka, która zarządza rezerwami i zapewnia jego emisję oraz odkup. Inne stablecoiny funkcjonują za pośrednictwem zdecentralizowanego protokołu lub smart kontraktów. Sama odpowiedź na to pytanie podpowie, od kogo lub od czego zależy stabilność tokenu.

Czym jego wartość jest zabezpieczona? Stablecoin może być zabezpieczony gotówką, depozytami bankowymi, krótkoterminowymi obligacjami skarbowymi, kryptowalutami lub innym mechanizmem. Nie wystarczy więc wiedzieć, że token „ma rezerwy". Ważne jest także, z czego te rezerwy się składają i jak łatwo mogą w razie potrzeby zostać przekształcone z powrotem w pieniądze.

Jak działa odkup? W przypadku stablecoinów zabezpieczonych tradycyjnymi aktywami ważne jest, aby wiedzieć, czy i na jakich warunkach można wymienić tokeny z powrotem na walutę referencyjną. To właśnie możliwość odkupu jest jednym z mechanizmów, które pomagają utrzymywać cenę stablecoina blisko jego pegu.

Jak przejrzyste są rezerwy? W przypadku scentralizowanych stablecoinów zaufanie do emitenta jest kluczowe. Warto więc śledzić, czy publikuje skład rezerw, informacje o ich zarządzaniu oraz regularne raporty na temat tego, czy rezerwy rzeczywiście odpowiadają ilości tokenów w obiegu.

Na jakim blockchainie działa stablecoin? Ten sam stablecoin może istnieć na wielu sieciach blockchain. Mogą się one różnić szybkością, opłatami transakcyjnymi, bezpieczeństwem oraz sposobem funkcjonowania. Użytkownik powinien więc śledzić nie tylko sam stablecoin, ale także sieć, za pośrednictwem której go używa.

Jaki ma status regulacyjny? Wraz z rosnącym znaczeniem stablecoinów coraz więcej uwagi poświęca się także ich ramom prawnym i regulacyjnym. W Unii Europejskiej w ten obszar wkracza regulacja MiCA, która ustanawia zasady dla niektórych typów tokenów o stabilnej wartości i ich emitentów. Regulacja sama w sobie nie gwarantuje bezpieczeństwa, ale może pomóc lepiej określić, kto odpowiada za token i według jakich zasad działa.

Czy stablecoin utrzymywał swój peg także w przeszłości? Krótkoterminowe odchylenia od wartości referencyjnej mogą wystąpić nawet u dużych stablecoinów. Wyraźniejsze lub powtarzające się depegi mogą jednak wskazywać na problem z rezerwami, płynnością, konstrukcją systemu lub zaufaniem rynku.

Przy ocenie stablecoina nie wystarczy więc śledzić tylko jego aktualną cenę. Ważniejsze jest zrozumienie całego mechanizmu, który tę cenę utrzymuje.

Kluczowe pytanie dla czytelnika: Nie tylko „Ile kosztuje stablecoin?", ale przede wszystkim „Co utrzymuje jego wartość i dlaczego powinniśmy wierzyć, że będzie ją utrzymywać także jutro?"

Podsumowanie

Stablecoiny powstały jako odpowiedź na jeden z głównych praktycznych problemów rynku kryptowalut – wysoką zmienność. Przeniosły na blockchain jednostkę, która stara się utrzymywać bardziej stabilną wartość, i umożliwiły dzięki temu prostszy handel, przelewy, płatności oraz funkcjonowanie zdecentralizowanych finansów. Dzięki nim blockchain zaczął być wykorzystywany nie tylko do zmiennych aktywów cyfrowych, ale także jako infrastruktura do przenoszenia wartości, która zachowuje się podobnie jak tradycyjne waluty.

Jednocześnie jednak nie istnieje jeden uniwersalny model stablecoina. USDC, USDT, stablecoiny zabezpieczone kryptowalutami lub dawny TerraUSD mogą na ekranie pokazywać tę samą cenę, ale pod tą ceną stoją zupełnie inne mechanizmy. Właśnie dlatego ważne jest, aby śledzić nie tylko to, czy token ma wartość zbliżoną do jednego dolara, ale przede wszystkim kto go wydaje, czym jest zabezpieczony, jak działa odkup i jakie ryzyka wiążą się z jego konstrukcją.

Stablecoiny są być może jednym z najlepszych przykładów tego, jak świat kryptowalut i tradycyjnych finansów stopniowo się łączą. Z jednej strony wykorzystują blockchain, smart kontrakty i portfele cyfrowe. Z drugiej strony często stoją za nimi konta bankowe, obligacje skarbowe, regulowani emitenci i klasyczne waluty. Przy ich ocenie ważne jest więc, aby spojrzeć pod sam peg i zrozumieć mechanizm, który go tworzy.

Ten tekst służy wyłącznie celom informacyjnym i edukacyjnym i nie stanowi porady inwestycyjnej. Kryptoaktywa są zmienne i możesz stracić całą zainwestowaną kwotę.