Kiedy ktoś po raz pierwszy kupuje kryptowaluty, zazwyczaj widzi jedynie liczbę w aplikacji. Na pierwszy rzut oka przypomina to bankowość internetową. Otwiera się aplikację i widzi wartość swojego portfela.

Właśnie w tym miejscu powstaje jedno z najczęstszych nieporozumień wśród początkujących. Kryptowaluty nie są przechowywane w telefonie, komputerze ani bezpośrednio w aplikacji. Nie są plikiem zapisanym w jakimś folderze. Istnieją jako zapis w blockchainie, a aplikacja jedynie umożliwia wyświetlanie salda i korzystanie z niego.

Kluczowe pytanie nie brzmi więc wyłącznie: gdzie widzę swoje kryptowaluty? Trafniejsze pytanie brzmi: kto posiada klucze? To właśnie odpowiedź na nie określa, kto rzeczywiście kontroluje kryptowaluty.

Kryptowaluty nie znajdują się w aplikacji

Blockchain można w uproszczeniu wyobrazić sobie jako publiczną księgę, w której zapisane są transakcje i salda poszczególnych adresów. Jeśli posiadasz Bitcoin, Ethereum lub inną kryptowalutę, żadna moneta nie znajduje się wewnątrz telefonu. W blockchainie istnieje zapis, którym można zarządzać za pomocą odpowiedniego klucza prywatnego.

Aplikacja albo pokazuje konto u dostawcy, który przechowuje klucze w Twoim imieniu, albo służy do zarządzania własnymi kluczami. Na pierwszy rzut oka obie opcje mogą wyglądać podobnie, ale technicznie są to różne sposoby przechowywania kryptowalut.

Dotyczy to również portfela sprzętowego. Także w nim kryptowaluty nie są fizycznie przechowywane. Urządzenie chroni przede wszystkim klucze prywatne, które umożliwiają podpisywanie transakcji i przesyłanie kryptowalut.

Adres publiczny i klucz prywatny

Adres publiczny można porównać do numeru rachunku bankowego. Można go komuś przekazać, aby wysłał na niego kryptowalutę. Sam adres nie daje jednak możliwości dysponowania saldem.

Klucz prywatny jest natomiast poufną informacją umożliwiającą podpisanie transakcji. Kto posiada klucz prywatny, może wysłać kryptowaluty z danego adresu. Dlatego w świecie kryptowalut używa się powiedzenia „Not your keys, not your coins". Nie oznacza ono, że przechowywanie kryptowalut u dostawcy jest automatycznie złe. Oznacza jedynie, że trzeba wiedzieć, kto rzeczywiście kontroluje klucze.

Giełda, kantor i konto u dostawcy

Giełda kryptowalut służy przede wszystkim do handlu. Oferuje wykresy, pary handlowe i różne rodzaje zleceń. Kantor kryptowalut jest zazwyczaj prostszy: użytkownik podaje kwotę, usługa wyświetla kurs i realizuje zakup lub sprzedaż.

W obu przypadkach po zakupie kryptowaluty mogą pozostać u dostawcy albo zostać wysłane do własnego portfela. Decydujące jest więc nie tylko to, czy zakup odbywa się za pośrednictwem giełdy lub kantoru, lecz także to, co dzieje się z kryptowalutami po zakończeniu zakupu.

Jeśli pozostają na koncie użytkownika, dostawca zajmuje się ich technicznym przechowywaniem. Dla początkującego jest to wygodne: ma dostęp do obsługi klienta i nie musi od razu zajmować się frazą seed ani kluczami prywatnymi. Jednocześnie polega jednak na zabezpieczeniach, zasadach i dostępności danej usługi.

Własny portfel

We własnym portfelu klucze przechowuje sam użytkownik. Zyskuje większą kontrolę, nie jest zależny od jednego konta i może wysyłać kryptowaluty bez zgody dostawcy.

Wraz z kontrolą pojawia się jednak odpowiedzialność. Jeśli użytkownik zgubi frazę seed, wyśle kryptowaluty na błędny adres lub przekaże dostęp oszustowi, zazwyczaj nie istnieje obsługa klienta, która mogłaby naprawić sytuację.

Portfel programowy i sprzętowy

Portfel programowy to aplikacja na telefonie, komputerze lub w przeglądarce. Jest praktyczny w codziennym użytkowaniu i przy mniejszych kwotach. Działa jednak na urządzeniu, które może zostać zaatakowane przez złośliwe oprogramowanie, fałszywą aplikację lub oszukańczy link.

Portfel sprzętowy to fizyczne urządzenie, które chroni klucze prywatne poza zwykłym środowiskiem online. Transakcję przygotowuje się w aplikacji, ale adres i kwotę potwierdza bezpośrednio na urządzeniu. Może być odpowiedni do długoterminowego przechowywania większych kwot.

Portfel sprzętowy również nie eliminuje wszystkich zagrożeń. Jeśli użytkownik ujawni frazę seed lub wpisze ją na fałszywej stronie internetowej, może stracić kryptowaluty niezależnie od jakości urządzenia.

Czym jest fraza seed?

Fraza seed to zestaw najczęściej 12 lub 24 słów, który służy jako kopia zapasowa całego portfela. Jeśli telefon lub portfel sprzętowy ulegnie uszkodzeniu albo zostanie zgubiony, za pomocą tej frazy można odtworzyć portfel na innym urządzeniu. Jeśli jednak zdobędzie ją ktoś inny, również może odtworzyć portfel.

Frazy seed nie należy więc nigdy fotografować, wysyłać e-mailem, zapisywać w chmurze ani przekazywać rzekomej obsłudze klienta. Trzeba przechowywać ją offline i w bezpieczny sposób. We własnym portfelu zazwyczaj nie istnieje przycisk „nie pamiętam hasła", który umożliwiłby odzyskanie dostępu.

Wygoda a odpowiedzialność

Nie istnieje jedno rozwiązanie odpowiednie dla każdego. Konto u dostawcy zapewnia większą wygodę i może być odpowiednie dla początkującego lub osoby, która nie chce od razu zajmować się szczegółami technicznymi. Własny portfel daje większą kontrolę, ale wymaga wiedzy, dyscypliny i ostrożności.

Do codziennego użytkowania i mniejszych kwot odpowiedni może być portfel programowy. Do długoterminowego przechowywania większych kwot lepszym rozwiązaniem może być portfel sprzętowy. Ważne jest, aby wiedzieć, z jakiego modelu się korzysta i jakie ryzyka są z nim związane.

Podsumowanie

Kryptowaluty nie są przechowywane w telefonie, komputerze ani portfelu sprzętowym. Są zapisane w blockchainie, a możliwość dysponowania nimi zależy od dostępu do kluczy kryptograficznych.

Jeśli klucze przechowuje dostawca, użytkownik otrzymuje wygodniejszą usługę, ale polega na stronie trzeciej. Jeśli klucze przechowuje sam użytkownik, ma większą kontrolę, ale ponosi również pełną odpowiedzialność za bezpieczeństwo.

Najważniejsze pytanie nie brzmi więc: gdzie widzę swoje kryptowaluty? Najważniejsze jest: kto posiada klucze? Zrozumienie tej różnicy stanowi podstawę bezpiecznego i odpowiedzialnego korzystania z kryptowalut.