Bitcoin jest często określany jako początek ery kryptowalut, jednak w rzeczywistości stanowi raczej punkt zwrotny w długiej serii prób stworzenia pieniądza cyfrowego. Już na długo przed jego powstaniem kryptografowie, programiści i osoby zainteresowane funkcjonowaniem pieniądza poszukiwali sposobu na przekazywanie wartości przez Internet bez konieczności polegania na bankach lub innych pośrednikach.

Głównym celem było stworzenie pieniądza odpowiedniego dla świata cyfrowego – szybkiego, bezpiecznego, trudnego do sfałszowania i jak najbardziej odpornego na cenzurę. Największą przeszkodą był problem podwójnego wydatkowania: plik cyfrowy można łatwo skopiować, dlatego należało zapobiec wielokrotnemu wydawaniu tej samej „cyfrowej monety”.

Pierwsze próby z pieniędzmi cyfrowymi

Jednym z pierwszych, którzy zajęli się tym problemem, był kryptograf David Chaum. Już w latach 80. zaprojektował chroniony kryptografią cyfrowy system płatności, który umożliwiał anonimowe transakcje. Jego projekt DigiCash oraz system eCash należały do pierwszych działających form pieniądza cyfrowego. Użytkownicy mogli płacić za pomocą tokenów podpisanych kryptograficznie, które były wydawane przez bank.

System dobrze chronił prywatność, pozostawał jednak zależny od centralnego organu. DigiCash ostatecznie zbankrutował w 1998 roku, między innymi dlatego, że wyprzedzał swoje czasy i nie zyskał szerszej akceptacji.

Kolejnym znaczącym projektem był e-gold, uruchomiony w 1996 roku. Użytkownicy posiadali konta w złocie i mogli przesyłać sobie wartości online. Każda jednostka była pokryta fizycznym złotem, co nadawało systemowi wiarygodności. Niemniej jednak projekt zakończył się z powodu interwencji regulacyjnych, ponieważ był nadużywany do nielegalnych działań.

Proof of Work i podstawy techniczne

Przełomowy postęp nastąpił w innej dziedzinie – w walce ze spamem. System Hashcash wprowadził zasadę Proof of Work. Przed wysłaniem wiadomości nadawca musiał wykonać niewielkie obliczenia, co podniosło koszty masowego wysyłania spamu.

Zasada ta pokazała, że również w świecie cyfrowym można stworzyć coś „rzadkiego”, czego wytworzenie nie jest darmowe, ale co można łatwo zweryfikować. Właśnie tę ideę wykorzystał później Bitcoin.

W drodze do decentralizacji

Koncepcja b-money z 1998 roku opisywała pierwszy projekt zdecentralizowanej waluty cyfrowej. Uczestnicy mieli wspólnie prowadzić księgę główną i weryfikować transakcje bez centralnego organu. Propozycja zawierała również elementy, które znamy dziś jako Proof of Work lub Smart Contracts, jednak nigdy nie została wdrożona w praktyce.

Następnie pojawił się Bit Gold, który wprowadził ideę cyfrowej rzadkości poprzez pracę obliczeniową. Poszczególne „bloki pracy” opierały się na sobie i tworzyły łańcuch, co bardzo przypomina dzisiejszy blockchain. Jednak również tej koncepcji nie dało się w pełni wdrożyć bez zaufania do określonych części systemu.

Projekt RPOW autorstwa Hala Finneya wykazał następnie, że tokeny oparte na Proof of Work można faktycznie przekazywać między użytkownikami. Jednak również w tym przypadku problem centralizacji pozostał, ponieważ system wymagał zaufanego serwera.

Czego brakowało tym projektom

Każdy z tych projektów rozwiązywał tylko część problemu. Niektóre zapewniały prywatność, inne cyfrową rzadkość, a jeszcze inne mechanizm Proof of Work lub rozproszoną księgowość. Nikomu jednak nie udało się połączyć wszystkich tych elementów w system, który byłby jednocześnie całkowicie zdecentralizowany i odporny na podwójne wydatkowanie.

Wniosek

Bitcoin nie pojawił się znikąd. Jego kluczową innowacją było to, że po raz pierwszy połączył wszystkie kluczowe idee w działającą całość: sieć peer-to-peer, publiczny rejestr transakcji, Proof of Work, łańcuch bloków oraz konsensus bez centralnej władzy.

Dzięki temu stał się pierwszym systemem, który mógł funkcjonować jako prawdziwie zdecentralizowany cyfrowy środek płatniczy.

Jak dokładnie działa Bitcoin, w jaki sposób rozwiązuje problem podwójnego wydatkowania i dlaczego stał się tak znaczącym przełomem, omówimy w osobnym artykule: Czym jest Bitcoin.