Το Ethereum περιγράφεται συχνά ως το δεύτερο σημαντικότερο κρυπτονόμισμα μετά το Bitcoin. Ωστόσο, αυτή η απλοποίηση δεν αποτυπώνει τον λόγο για τον οποίο αυτό το έργο είναι τόσο σημαντικό στην ιστορία των ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων.

Όταν κάποιος λέει «Ethereum», δεν αναφέρεται μόνο σε ένα μεμονωμένο νόμισμα, αλλά σε ένα ολόκληρο αποκεντρωμένο δίκτυο blockchain και, ταυτόχρονα, σε μια πλατφόρμα λογισμικού στην οποία μπορούν να εκτελούνται έξυπνα συμβόλαια και αποκεντρωμένες εφαρμογές.

Το Ether είναι το βασικό ψηφιακό νόμισμα του δικτύου Ethereum, το οποίο αναγνωρίζεται στα χρηματιστήρια με το σύμβολο ETH. Οι χρήστες πληρώνουν τα τέλη συναλλαγών σε αυτό, και είναι ακριβώς χάρη στο ether που το δίκτυο μπορεί να λειτουργεί και να παραμένει ασφαλές. Αν και χιλιάδες άλλα tokens και ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία έχουν δημιουργηθεί στο Ethereum, δεν είναι το ίδιο το ether.

Είναι ξεχωριστά tokens που έχουν χτιστεί πάνω στο δίκτυο Ethereum, ενώ το ether είναι το αρχικό εγγενές νόμισμα αυτής της υποδομής blockchain. Είναι ο συνδυασμός ενός αποκεντρωμένου δικτύου, μιας προγραμματιζόμενης πλατφόρμας και του δικού του εγγενούς νομίσματος που έκανε το Ethereum ένα από τα πιο σημαντικά έργα στην ιστορία των κρυπτονομισμάτων.

Το Bitcoin έδειξε ότι η αξία μπορούσε να μεταφερθεί μέσω του διαδικτύου χωρίς τράπεζα και χωρίς κεντρική αρχή. Το Ethereum βασίστηκε σε αυτή την ιδέα, αλλά προσπάθησε να την προχωρήσει πολύ πιο μακριά. Ενώ το Bitcoin σχεδιάστηκε εξ αρχής κυρίως ως σύστημα μεταφοράς και αποθήκευσης ψηφιακού χρήματος, το Ethereum στόχευε να είναι πιο γενικό.

Η φιλοδοξία του δεν ήταν απλώς να δημιουργήσει ένα άλλο νόμισμα, αλλά μια ανοιχτή αλυσίδα μπλοκ πάνω στην οποία θα μπορούσαν να χτιστούν ολόκληρες εφαρμογές, νέα tokens, ψηφιακές αγορές, χρηματοοικονομικά πρωτόκολλα και διάφορες μορφές διαδικτυακών υπηρεσιών χωρίς να χρειάζεται να εμπιστευτεί κανείς μια μεμονωμένη εταιρεία ή ένα μεμονωμένο κράτος. Το Bitcoin είναι ένα εργαλείο για την αποστολή αξίας, ενώ το Ethereum είναι μια πλατφόρμα για την κατασκευή με αυτό.

Γιατί δημιουργήθηκε το Ethereum

Για να κατανοήσουμε γιατί δημιουργήθηκε το Ethereum, πρέπει να επιστρέψουμε σε μια περίοδο κατά την οποία το Bitcoin λειτουργούσε ήδη, αλλά γινόταν επίσης όλο και πιο σαφές ότι οι δυνατότητές του ήταν περιορισμένες. Το Bitcoin είχε τη δική του γλώσσα προγραμματισμού, αλλά δεν είχε σχεδιαστεί ως ένα καθολικό περιβάλλον για πιο σύνθετες εφαρμογές.

Ο ιδρυτής του Ethereum, Vitalik Buterin, και άλλοι από την πρώιμη κοινότητα των κρυπτονομισμάτων άρχισαν να αναρωτιούνται αν μια αλυσίδα μπλοκ θα μπορούσε να λειτουργήσει ως ένα ανοιχτό υπολογιστικό επίπεδο — με άλλα λόγια, ως υποδομή πάνω στην οποία θα μπορούσαν να λειτουργούν όχι μόνο χρήματα, αλλά και συμβατική λογική, ψηφιακή ιδιοκτησία ή αυτόνομες εφαρμογές. Το αρχικό λευκό βιβλίο του Ethereum περιέγραφε επομένως το έργο ως «πλατφόρμα έξυπνων συμβολαίων και αποκεντρωμένων εφαρμογών επόμενης γενιάς».

Στο λευκό βιβλίο, αυτή η φιλοδοξία διατυπώνεται ακόμη πιο συγκεκριμένα. Το Ethereum προοριζόταν να προσφέρει ένα blockchain με ενσωματωμένη πλήρως ανεπτυγμένη γλώσσα προγραμματισμού που θα καθιστούσε δυνατή τη δημιουργία προσαρμοσμένων κανόνων ιδιοκτησίας, μεταβιβάσεων και αλλαγών κατάστασης.

Στην πράξη, αυτό σήμαινε μια θεμελιώδη αλλαγή: αντί για ένα σύστημα μονού σκοπού, αναδυόταν μια ανοιχτή πλατφόρμα στην οποία οποιοσδήποτε προγραμματιστής θα μπορούσε να δημιουργήσει το δικό του token, την αγορά του, το χρηματοοικονομικό του προϊόν ή άλλο αποκεντρωμένο σύστημα. Με άλλα λόγια, το Ethereum δεν δημιουργήθηκε για να ανταγωνιστεί το Bitcoin απλώς ως ένα «γρηγορότερο νόμισμα», αλλά για να διευρύνει την ίδια την ιδέα του για ποιο σκοπό θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ένα blockchain.

Ακριβώς εδώ βρίσκεται μία από τις πιο σημαντικές ιδέες ολόκληρου του έργου. Από την αρχή, το Ethereum προσπάθησε να εξαλείψει καταστάσεις στις οποίες ένας χρήστης εξαρτάται από έναν μεσάζοντα που ελέγχει τη βάση δεδομένων, αλλάζει τους κανόνες και μπορεί να αποφασίσει ποιος επιτρέπεται να χρησιμοποιήσει την υπηρεσία.

Εάν οι εφαρμογές μπορούν να εκτελούνται μόνες τους σε ένα blockchain σύμφωνα με προ-γραμμένο κώδικα, το διαδίκτυο μετατρέπεται από ένα περιβάλλον που ελέγχεται από πλατφόρμες σε ένα όπου μπορούν να υπάρχουν ανοιχτές και δημόσια επαληθεύσιμες υπηρεσίες.

Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο το Ethereum περιγράφεται συχνά ως «αποκεντρωμένος παγκόσμιος υπολογιστής». Δεν είναι ένας υπολογιστής με την συνήθη έννοια του όρου, αλλά ένα δίκτυο χιλιάδων κόμβων που εκτελούν τον ίδιο κώδικα και συμφωνούν ως προς το ποιο είναι το έγκυρο αποτέλεσμα.

Ποιος βρίσκεται πίσω από το Ethereum

Η αρχική ιδέα πίσω από το Ethereum προήλθε από τον Vitalik Buterin, ο οποίος συνέλαβε το έργο στα τέλη του 2013.

Η επίσημη ιστορία στο ethereum.org αναφέρει ότι τότε ήταν που προέκυψε η βασική ιδέα και ότι ο Vitalik είχε ήδη μοιραστεί το λευκό βιβλίο του Ethereum τον Νοέμβριο του 2013. Η δημόσια παρουσίαση του έργου ακολούθησε τον Ιανουάριο του 2014 στη Βορειοαμερικανική Διάσκεψη Bitcoin στο Μαϊάμι. Αυτή ήταν η στιγμή που η θεωρητική πρόταση άρχισε να μετατρέπεται σε ένα πραγματικό έργο γύρω από το οποίο άρχισαν να συγκεντρώνονται άλλοι προγραμματιστές, επενδυτές και μέλη της κοινότητας.

Το Ethereum, ωστόσο, δεν ήταν έργο ενός μόνο ατόμου. Η επίσημη ιστορία του έργου αναφέρει ότι είχε συνολικά οκτώ συνιδρυτές. Μαζί με τον Vitalik Buterin, μία από τις πιο σημαντικές προσωπικότητες ήταν ο Gavin Wood, ο οποίος συνέταξε το λεγόμενο Yellow Paper.

Πρόκειται για τις τεχνικές προδιαγραφές του Ethereum – ένα λεπτομερές έγγραφο που περιγράφει πώς υποτίθεται ότι λειτουργεί το δίκτυο σε επίπεδο κανόνων και πώς λειτουργεί η Εικονική Μηχανή Ethereum. Ενώ το λευκό βιβλίο εξηγούσε την κύρια ιδέα του έργου, το Yellow Paper τη μετέφρασε σε πιο ακριβή τεχνική γλώσσα, από την οποία οι προγραμματιστές μπορούσαν πραγματικά να χτίσουν το Ethereum.

Ο Jeffrey Wilcke διαδραμάτισε επίσης σημαντικό ρόλο δημιουργώντας το Geth, συντομογραφία του Go Ethereum. Το Geth είναι ένα λογισμικό – ένας πελάτης Ethereum που επιτρέπει σε έναν υπολογιστή να συνδεθεί στο δίκτυο Ethereum, να επαληθεύσει τα δεδομένα της αλυσίδας μπλοκ, να αποθηκεύσει την κατάστασή του και να εκτελέσει τους κανόνες του δικτύου. Με άλλα λόγια, είναι ένα από τα κύρια προγράμματα που κάνουν το Ethereum να λειτουργεί στην πράξη.

Άλλοι σημαντικοί συνιδρυτές ήταν ο Joseph Lubin, ο οποίος βοήθησε στην αρχική χρηματοδότηση και αργότερα ίδρυσε την ConsenSys, και ο Mihai Alisie, ο οποίος βοήθησε στη δημιουργία της νομικής και οργανωτικής δομής του έργου στην Ελβετία.

Οι άλλοι συνιδρυτές ήταν οι Anthony Di Iorio, Amir Chetrit και Charles Hoskinson. Ακόμη και από αυτή τη γενική επισκόπηση, είναι σαφές ότι το Ethereum δεν προέκυψε απλώς ως ένα τεχνικό πείραμα, αλλά ως ένα ευρύτερο έργο με υποστήριξη στην ανάπτυξη, την οργάνωση και την κοινότητα από την αρχή.

Οι ιδρυτές του Ethereum ήταν από τους πρώτους που είδαν την αλυσίδα μπλοκ όχι μόνο ως ένα ασφαλές μέσο ψηφιακών πληρωμών, αλλά ως μια τεχνολογία με πολύ ευρύτερες δυνατότητες. Αυτό είναι ένα σημαντικό σημείο.

Το Ethereum δεν αναπτύχθηκε μόνο από την επιθυμία να δημιουργηθεί ένα νέο περιουσιακό στοιχείο, αλλά από την πεποίθηση ότι η αλυσίδα μπλοκ θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως βασικό στρώμα για άλλα ψηφιακά συστήματα. Αυτή η άποψη ήταν πρωτοποριακή για την εποχή της, και είναι ακριβώς αυτό που έκανε το Ethereum να ξεχωρίσει γρήγορα από τα περισσότερα άλλα έργα κρυπτονομισμάτων εκείνης της εποχής.

Από την ιδέα έως την έναρξη του Mainnet

Η διαδρομή από το λευκό βιβλίο έως την έναρξη του δικτύου ήταν σχετικά σύντομη, αλλά πολύ έντονη. Σύμφωνα με την επίσημη ιστορία, ο Vitalik μοιράστηκε το λευκό βιβλίο τον Νοέμβριο του 2013, παρουσίασε δημόσια το έργο τον Ιανουάριο του 2014 και μεταξύ Ιουλίου και Αυγούστου 2014 πραγματοποιήθηκε μια δημόσια εκστρατεία crowdfunding κατά τη διάρκεια της οποίας η ομάδα συγκέντρωσε περίπου 31.000 BTC, που τότε άξιζαν περίπου 18 εκατομμύρια δολάρια. Αυτά τα κεφάλαια προορίζονταν για τη χρηματοδότηση της περαιτέρω ανάπτυξης του Ethereum και τη μετατροπή της ιδέας σε ένα πραγματικά λειτουργικό δίκτυο.

Μια ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια προστίθεται από την ανάρτηση του ιστολογίου του Ethereum Foundation με τίτλο «The First Year». Αναφέρει ότι το ελβετικό μη κερδοσκοπικό ίδρυμα Ethereum Foundation ιδρύθηκε στις 14 Ιουλίου 2014 και ότι η Genesis Sale — η δημόσια πώληση του ether — ξεκίνησε στις 24 Ιουλίου 2014. Η πώληση διήρκεσε 42 ημέρες και αποδείχθηκε μια εξαιρετικά επιτυχημένη εκστρατεία crowdfunding για την εποχή της.

Το blog εξηγεί επίσης ότι το ether θεωρήθηκε ως «cryptofuel», δηλαδή το καύσιμο που προοριζόταν να τροφοδοτήσει τους υπολογισμούς και την αποθήκευση σε ολόκληρο το δίκτυο. Αυτό είναι σημαντικό και για την κατανόηση του ETH: από την αρχή, δεν ήταν απλώς ένα επενδυτικό περιουσιακό στοιχείο, αλλά ένα μέσο που προοριζόταν να επιτρέψει τη λειτουργία ολόκληρης της πλατφόρμας.

Μετά τη συγκέντρωση κεφαλαίων ακολούθησε η τεχνική προετοιμασία του δικτύου. Τον Απρίλιο του 2015, ξεκίνησε το δοκιμαστικό δίκτυο Olympic – η τελική σημαντική δοκιμαστική έκδοση του Ethereum πριν από την επίσημη έναρξη λειτουργίας. Το δοκιμαστικό δίκτυο χρησιμεύει ως περιβάλλον δοκιμών όπου οι προγραμματιστές και η κοινότητα μπορούν να δοκιμάσουν τη λειτουργία ολόκληρου του δικτύου χωρίς τον κίνδυνο να εργάζονται με πραγματικά κεφάλαια.

Στην περίπτωση του Olympic, δεν επρόκειτο απλώς για μια συνηθισμένη δοκιμή, αλλά για μια σκόπιμη προσπάθεια να επιβαρυνθεί το δίκτυο όσο το δυνατόν περισσότερο, να εντοπιστούν τα αδύνατα σημεία, να δοκιμαστεί η σταθερότητα των πελατών και να επαληθευτεί ότι το Ethereum μπορούσε να χειριστεί τη λειτουργία στον πραγματικό κόσμο. Μόνο αφού πέρασε αυτή τη φάση, μπόρεσε να ξεκινήσει το κύριο δίκτυο. Αυτό συνέβη στις 30 Ιουλίου 2015, όταν εξορύχθηκε το πρώτο μπλοκ – το λεγόμενο μπλοκ γένεσης – τοποθετώντας οριστικά το Ethereum μεταξύ των ενεργών δικτύων blockchain.

Τι ακριβώς έφερε το Ethereum που ήταν καινούργιο

Η μεγαλύτερη καινοτομία του Ethereum ήταν τα έξυπνα συμβόλαια. Πρόκειται για προγράμματα που αποθηκεύονται απευθείας στο blockchain και εκτελούνται αυτόματα εφόσον πληρούνται προκαθορισμένες συνθήκες.

Στον παραδοσιακό κόσμο, πολλές παρόμοιες διαδικασίες διεκπεραιώνονται από τράπεζα, συμβολαιογράφο, χρηματιστήριο, πλατφόρμα ή άλλο ενδιάμεσο. Στο Ethereum, μέρος αυτών των κανόνων μεταφέρεται απευθείας στον κώδικα. Για παράδειγμα, όταν μια εφαρμογή χειρίζεται ένα δάνειο, μια ανταλλαγή token ή τη μεταφορά ενός ψηφιακού περιουσιακού στοιχείου, δεν χρειάζεται όλα τα βήματα να εγκρίνονται από ένα μόνο ίδρυμα, επειδή οι κανόνες εκτελούνται από το ίδιο το δίκτυο. Χάρη στα έξυπνα συμβόλαια, οι άνθρωποι μπορούν να δημιουργούν τα δικά τους ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία και αποκεντρωμένες εφαρμογές που λειτουργούν παγκοσμίως και συνεχώς.

Αυτό δημιούργησε έναν εντελώς νέο τύπο διαδικτυακού περιβάλλοντος. Στο Ethereum, άρχισαν σταδιακά να εμφανίζονται η αποκεντρωμένη χρηματοδότηση, τα stablecoins, τα NFT, τα παιχνίδια, τα αποκεντρωμένα κοινωνικά δίκτυα και άλλοι τύποι εφαρμογών.

Το δίκτυο φιλοξενεί πλέον χιλιάδες κρυπτονομίσματα και εφαρμογές στους τομείς της DeFi, των NFT, των παιχνιδιών, των αποκεντρωμένων κοινωνικών δικτύων και των stablecoins. Το Ethereum περιγράφεται επομένως συχνά ως μια προγραμματιζόμενη, επεκτάσιμη, ασφαλής και αποκεντρωμένη πλατφόρμα πάνω στην οποία μπορούν να χτιστούν ψηφιακές τεχνολογίες. Η ιστορική σημασία του Ethereum έγκειται όχι μόνο στο γεγονός ότι εισήγαγε ένα άλλο σημαντικό κρυπτονόμισμα, αλλά και στο γεγονός ότι άνοιξε την πόρτα σε ένα εντελώς νέο τμήμα της οικονομίας της αλυσίδας μπλοκ.

Η σχέση μεταξύ του δικτύου Ethereum και του νομίσματος ETH είναι επίσης σημαντική. Το Ether δεν είναι απλώς ένα νόμισμα που διαπραγματεύεται στα χρηματιστήρια, αλλά πάνω απ' όλα το βασικό μέσο που επιτρέπει στο δίκτυο να λειτουργεί. Κάθε λειτουργία στο Ethereum απαιτεί μια ορισμένη υπολογιστική ισχύ. Είτε πρόκειται για μια απλή συναλλαγή, τη χρήση μιας αποκεντρωμένης εφαρμογής ή την εκτέλεση ενός έξυπνου συμβολαίου, το δίκτυο πρέπει να εκτελέσει εργασία που μετράται με μια μονάδα που ονομάζεται gas. Για αυτή την εργασία καταβάλλεται ένα τέλος σε ether – το λεγόμενο gas fee.

Όσο πιο περίπλοκη είναι η λειτουργία, τόσο περισσότερο gas καταναλώνει και τόσο υψηλότερο τείνει να είναι το προκύπτον τέλος. Αυτό το σύστημα είναι θεμελιωδώς σημαντικό. Από τη μία πλευρά, προστατεύει το δίκτυο από το spam και την περιττή συμφόρηση, καθώς η εκτέλεση μεγάλου αριθμού λειτουργιών δεν είναι δωρεάν. Ταυτόχρονα, δημιουργεί οικονομικά κίνητρα για τους επικυρωτές που επεξεργάζονται και επιβεβαιώνουν τις συναλλαγές. Χάρη σε αυτό, το ETH δεν είναι απλώς ένα επενδυτικό περιουσιακό στοιχείο, αλλά το πραγματικό καύσιμο ολόκληρου του δικτύου Ethereum.

Πώς λειτουργούσε το Ethereum στα πρώτα του χρόνια

Όταν το Ethereum ξεκίνησε το 2015, λειτουργούσε με τον ίδιο τρόπο όπως το Bitcoin, χρησιμοποιώντας τον μηχανισμό Proof of Work - το mining. Στην πράξη, αυτό σήμαινε ότι οι εξορύκτες συγκέντρωναν τις εκκρεμείς συναλλαγές σε ένα νέο μπλοκ και οι υπολογιστές τους προσπαθούσαν στη συνέχεια να βρουν τη σωστή λύση σε ένα κρυπτογραφικό γρίφο πριν από όλους τους άλλους. Μέρος αυτής της διαδικασίας ήταν το λεγόμενο nonce, ένας αριθμός που ο εξορύκτης άλλαζε συνεχώς κατά τη διάρκεια του υπολογισμού μέχρι να παραχθεί ένα hash που να ικανοποιεί τους κανόνες του δικτύου.

Όσο μεγαλύτερη ήταν η δυσκολία, τόσο μικρότερος ήταν ο αριθμός των αποδεκτών αποτελεσμάτων και τόσο περισσότερες προσπάθειες απαιτούνταν. Άλλοι κόμβοι μπορούσαν στη συνέχεια να επαληθεύσουν την ορθότητα του αποτελέσματος πολύ γρήγορα. Σε αντίθεση με το Bitcoin, όπου ένα νέο μπλοκ δημιουργείται κατά μέσο όρο περίπου μία φορά κάθε 10 λεπτά, τα μπλοκ στο Ethereum στην εποχή του Proof of Work έφταναν περίπου κάθε 13 δευτερόλεπτα. Το Ethereum προσέφερε έτσι ταχύτερο ρυθμό δικτύου και ταχύτερες αρχικές επιβεβαιώσεις συναλλαγών, αν και η τελική βεβαιότητα αυξανόταν ακόμα μόνο με επιπλέον επόμενα μπλοκ.

Το Ethereum Mainnet, το κύριο δημόσιο δίκτυο Ethereum, χρησιμοποιούσε τον αλγόριθμο Ethash κατά την εποχή της εξόρυξης. Αυτός ήταν ο μηχανισμός σύμφωνα με τον οποίο εκτελούνταν η υπολογιστική εργασία. Το Ethash ήταν μια τροποποιημένη έκδοση του σχεδιασμού Dagger-Hashimoto και δημιουργήθηκε σκόπιμα ως αλγόριθμος που απαιτεί μεγάλη μνήμη. Αυτό σήμαινε ότι κατά τη διάρκεια της εξόρυξης, ένα «γρήγορο τσιπ» από μόνο του δεν ήταν αρκετό – ήταν επίσης απαραίτητο να επεξεργάζεται μεγάλος όγκος δεδομένων στη μνήμη.

Βασικό ρόλο σε αυτό διαδραμάτισε το λεγόμενο DAG, ένα σύνολο δεδομένων πολλών gigabyte που ανανεωνόταν τακτικά. Ο σκοπός ήταν να καταστεί πιο δύσκολο για τις συσκευές ASIC – εξειδικευμένα τσιπ κατασκευασμένα ειδικά για την εξόρυξη κρυπτονομισμάτων – να κυριαρχήσουν. Αντίθετα, οι GPU είναι συνηθισμένες κάρτες γραφικών, που αρχικά προορίζονταν κυρίως για γραφικά και παιχνίδια, αλλά χάρη στον σχεδιασμό τους είναι επίσης κατάλληλες για παράλληλους υπολογισμούς στην εξόρυξη. Το Ethash έχει σχεδιαστεί έτσι ώστε η εξόρυξη με GPU να παραμείνει ανταγωνιστική για μεγάλο χρονικό διάστημα. Τα ASIC για το Ethash εμφανίστηκαν αργότερα, αλλά σύμφωνα με την επίσημη τεκμηρίωση, οι κάρτες γραφικών παρέμειναν μια βιώσιμη και ευρέως διαδεδομένη επιλογή μέχρι τη πλήρη διακοπή της εξόρυξης.

Για έναν εξωτερικό παρατηρητή, η εξόρυξη μπορεί να φανταστεί ως ένας ασταμάτητος αγώνας για να είναι ο πρώτος που θα «κλείσει» σωστά το επόμενο μπλοκ συναλλαγών. Ο επιτυχημένος εξορύκτης θα μπορούσε να προσθέσει το μπλοκ στο blockchain και να λάβει μια ανταμοιβή σε ETH καθώς και μέρος των τελών συναλλαγής. Η εξόρυξη, επομένως, δεν σήμαινε μόνο τη δημιουργία νέων νομισμάτων. Ήταν επίσης η μέθοδος με την οποία εξασφαλιζόταν το δίκτυο, καθοριζόταν η σειρά των συναλλαγών και διατηρούνταν μια ενιαία έκδοση του ιστορικού της αλυσίδας μπλοκ. Έτσι, όταν η εξόρυξη περιγράφεται ως η «ζωτική δύναμη» του Ethereum με απόδειξη εργασίας, αυτό σημαίνει ότι χωρίς αυτήν το δίκτυο δεν θα μπορούσε να λειτουργήσει καθόλου σε αυτό το μοντέλο.

Χωρίς τους miners, δεν θα δημιουργούνταν νέα μπλοκ, οι συναλλαγές δεν θα επιβεβαιώνονταν, δεν θα υπήρχε συναίνεση για τη σωστή κατάσταση του δικτύου και η αλυσίδα μπλοκ θα έχανε τον μηχανισμό ασφαλείας της. Η απόδειξη εργασίας (Proof of Work) ήταν επομένως ταυτόχρονα ένας τρόπος παραγωγής μπλοκ, άμυνας έναντι επιθέσεων και οικονομικού κινήτρου για τους συμμετέχοντες που διατηρούσαν το δίκτυο σε λειτουργία.

Πώς εξελίχθηκε το Ethereum και τι έπρεπε να αντιμετωπίσει

Όπως και άλλα μεγάλα έργα ανοιχτού κώδικα, το Ethereum δεν ανέβηκε σε ευθεία γραμμή από την αρχή. Μία από τις πρώτες μεγάλες δοκιμασίες ήρθε το 2016 με το γεγονός που είναι γνωστό ως το hack του DAO. Εκείνη την εποχή, ορισμένοι συμμετέχοντες απέκτησαν τον έλεγχο των έξυπνων συμβολαίων του έργου DAO και εκλάπησαν ether αξίας άνω των 50 εκατομμυρίων δολαρίων.

Η επακόλουθη αντίδραση της κοινότητας οδήγησε σε ένα hard fork, μετά το οποίο προέκυψαν δύο κλάδοι: το σημερινό Ethereum και το Ethereum Classic, του οποίου οι υποστηρικτές άφησαν την αρχική αλυσίδα μπλοκ αμετάβλητη. Αυτό το γεγονός ήταν κρίσιμο για το Ethereum, καθώς έδειξε ότι η τεχνολογική καινοτομία φέρνει επίσης νέους τύπους κινδύνων, διαφωνιών και αποφάσεων σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο μια αποκεντρωμένη κοινότητα πρέπει να ανταποκριθεί σε μια κρίση.

Παρά την κρίση αυτή, το Ethereum συνέχισε να αναπτύσσεται. Στα επόμενα χρόνια, έγινε η κύρια υποδομή για τα token, τα έξυπνα συμβόλαια και ολόκληρο το περιβάλλον της αποκεντρωμένης χρηματοδότησης. Σημαντικά stablecoin, αποκεντρωμένα χρηματιστήρια, πρωτόκολλα δανεισμού και έργα NFT άρχισαν να εμφανίζονται στο Ethereum.

Όσο περισσότερες εφαρμογές εμφανίζονταν, ωστόσο, τόσο πιο ξεκάθαρα γίνονταν τα όρια της αρχικής αρχιτεκτονικής: υψηλά τέλη όταν το δίκτυο ήταν υπερφορτωμένο, περιορισμένη διαπερατότητα και το ζήτημα των μακροπρόθεσμων ενεργειακών απαιτήσεων του Proof of Work. Αυτό οδήγησε σταδιακά σε μία από τις σημαντικότερες αποφάσεις στην ιστορία του έργου – τη μετάβαση στο Proof of Stake.

Πότε και γιατί σταμάτησε η εξόρυξη του Ethereum

Η εξόρυξη του Ethereum σταμάτησε στις 15 Σεπτεμβρίου 2022, όταν πραγματοποιήθηκε η αναβάθμιση που ονομάζεται The Merge. Αυτή ήταν μια θεμελιώδης αλλαγή, κατά την οποία το Ethereum μεταπήδησε από την εξόρυξη σε ένα σύστημα βασισμένο σε επικυρωτές. Με άλλα λόγια, το δίκτυο εγκατέλειψε τον μηχανισμό Proof of Work και άρχισε να λειτουργεί με βάση την αρχή του Proof of Stake.

Ο λόγος για αυτή την αλλαγή ήταν θεμελιώδης. Ενώ το Proof of Work προστάτευε το δίκτυο, καθιστώντας μια επίθεση να απαιτεί τεράστιες ποσότητες υλικού, ηλεκτρικής ενέργειας και υπολογιστικής εργασίας. Το Proof of Stake βασίζει την ασφάλεια σε οικονομικά κίνητρα και χρηματοοικονομικό κίνδυνο.

Οι επικυρωτές δεσμεύουν ETH ως εγγύηση, λαμβάνουν ανταμοιβές για την έντιμη συμπεριφορά τους και μπορούν να χάσουν μέρος του μεριδίου τους σε περίπτωση απάτης ή σοβαρών παραβιάσεων των κανόνων. Η μετάβαση στο Proof of Stake μείωσε επομένως δραματικά την κατανάλωση ενέργειας του δικτύου (κατά περίπου 99,95%), ενώ παράλληλα άλλαξε τόσο το μοντέλο ασφάλειας όσο και το οικονομικό μοντέλο του.

Είναι επίσης σημαντικό να προστεθεί ότι το Ethereum δεν έπαψε να είναι μια αποκεντρωμένη αλυσίδα μπλοκ εξαιτίας αυτού. Μόνο ο τρόπος με τον οποίο το δίκτυο αποφασίζει ποιος δημιουργεί νέα μπλοκ και πώς αμύνεται ενάντια στις λεγόμενες επιθέσεις Sybil έχει αλλάξει. Μια επίθεση Sybil σημαίνει μια κατάσταση στην οποία κάποιος προσπαθεί να αποκτήσει δυσανάλογη επιρροή στο δίκτυο δημιουργώντας μεγάλο αριθμό ψεύτικων ή ελεγχόμενων ταυτοτήτων.

Στο Proof of Work, η κατάληψη του δικτύου με αυτόν τον τρόπο ήταν δαπανηρή λόγω του κόστους του υλικού και της ηλεκτρικής ενέργειας. Στο Proof of Stake, είναι δαπανηρή επειδή ένας εισβολέας θα έπρεπε να αποκτήσει και να διακινδυνεύσει τεράστιες ποσότητες ETH. Με απλά λόγια: στο παρελθόν, η ισχύς στο δίκτυο καθοριζόταν κυρίως από την υπολογιστική ισχύ. Σήμερα, καθορίζεται από το κεφάλαιο που έχει τοποθετηθεί και τους κανόνες επικύρωσης.

Από πρακτική άποψη, αυτό σήμανε το τέλος μιας ολόκληρης εποχής για τον κλάδο των κρυπτονομισμάτων. Πριν από τον Σεπτέμβριο του 2022, το Ethereum ήταν ένας από τους μεγαλύτερους στόχους παγκοσμίως για τους εξορύκτες GPU. Μετά το Proof of Stake, αυτό το επιχειρηματικό μοντέλο στο κύριο δίκτυο του Ethereum έφτασε στο τέλος του και πολλοί εξορύκτες έπρεπε να αναζητήσουν άλλα δίκτυα ή να αλλάξουν εντελώς την επιχειρηματική τους δραστηριότητα.

Ωστόσο, εντός του ίδιου του οικοσυστήματος του Ethereum, αυτό άνοιξε τον δρόμο για περαιτέρω αλλαγές σχετικά με την κλιμάκωση, τη μείωση του κόστους και τη βελτίωση της χρηστικότητας. Με άλλα λόγια, το τέλος της εξόρυξης δεν ήταν το τέλος της ανάπτυξης, αλλά μάλλον μια προϋπόθεση για περαιτέρω εξέλιξη.

Η ανάπτυξη του Ethereum μέχρι σήμερα

Μετά τη μετάβαση στο Proof of Stake, η ανάπτυξη του Ethereum επικεντρώθηκε περισσότερο στην κλιμάκωση, δηλαδή στο πώς το δίκτυο μπορεί να εξυπηρετήσει περισσότερους χρήστες και περισσότερες συναλλαγές χωρίς να χάσει την ασφάλεια ή να γίνει υπερβολικά ακριβό στη χρήση. Αυτό σχετίζεται άμεσα με τα λεγόμενα δίκτυα Layer 2.

Πρόκειται για λύσεις που λειτουργούν πάνω από το Ethereum, επεξεργάζονται μέρος της δραστηριότητας εκτός της κύριας αλυσίδας και στη συνέχεια στέλνουν τα δεδομένα που προκύπτουν πίσω στο Ethereum. Έτσι, το κύριο δίκτυο παραμένει ένα ασφαλές και αξιόπιστο βασικό επίπεδο, ενώ οι λύσεις Layer 2 βοηθούν στην επιτάχυνση της δραστηριότητας και στη μείωση των τελών για τους απλούς χρήστες.

Ένα σημαντικό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση ήταν η αναβάθμιση Dencun, η οποία ενεργοποιήθηκε στις 13 Μαρτίου 2024. Χάρη σε αυτήν, το Ethereum εισήγαγε έναν νέο τρόπο αποθήκευσης προσωρινών δεδομένων για τα δίκτυα Layer 2, ο οποίος συνέβαλε σημαντικά στη μείωση του λειτουργικού τους κόστους. Τεχνικά, αυτό ονομάζεται proto-danksharding, αλλά με απλά λόγια, ήταν ένα ενδιάμεσο βήμα που είχε ως στόχο να βοηθήσει το Ethereum να κλιμακωθεί πιο οικονομικά και αποτελεσματικά. Είναι ένα καλό παράδειγμα του γεγονότος ότι το Ethereum δεν είναι ένα ολοκληρωμένο και αμετάβλητο έργο, αλλά ένα ζωντανό πρωτόκολλο που συνεχίζει να αναπτύσσεται καθώς αυξάνονται τόσο οι δυνατότητές του όσο και οι λειτουργικές απαιτήσεις του.

Πιο σημαντικό από τις ίδιες τις τεχνικές αναβαθμίσεις, ωστόσο, είναι αυτό που το Ethereum κατέστησε δυνατό στην πράξη. Είναι ακριβώς χάρη στα έξυπνα συμβόλαια που άρχισαν να εμφανίζονται εφαρμογές στο Ethereum. Μπορούν να εκτελούν αυτόματα προκαθορισμένους κανόνες χωρίς τη συμμετοχή ενός μεσάζοντα.

Η επίσημη τεκμηρίωση δίνει ένα απλό παράδειγμα συμβολαίου που κρατά χρήματα σε μεσεγγύηση και τα αποδεσμεύει μόνο μετά από μια συγκεκριμένη ημερομηνία, ή συμβολαίου που μεταβιβάζει αυτόματα έναν ψηφιακό τίτλο ιδιοκτησίας μετά την πληρωμή. Η ίδια αρχή χρησιμοποιείται και σε χρηματοοικονομικές εφαρμογές – για παράδειγμα σε ανταλλαγές token, δανεισμό, stablecoins και άλλες αυτοματοποιημένες χρηματοοικονομικές συμφωνίες που λειτουργούν σύμφωνα με κώδικα αντί για αποφάσεις που λαμβάνονται από ένα ενιαίο κεντρικό ίδρυμα.

Το Ethereum άνοιξε επίσης το δρόμο για την tokenization των περιουσιακών στοιχείων. Αυτό σημαίνει ότι η πραγματική ή ψηφιακή ιδιοκτησία μπορεί να μετατραπεί σε token στο blockchain. Επίσημες πηγές του Ethereum αναφέρουν ως παραδείγματα ακίνητα, ομόλογα, εμπορεύματα, μετοχές, έργα τέχνης και συλλεκτικά αντικείμενα.

Επιπλέον, τα stablecoins (για παράδειγμα το USDC) εμφανίστηκαν επίσης στο Ethereum. Πρόκειται για token που είναι συνδεδεμένα με μια πιο σταθερή αξία, όπως το δολάριο ΗΠΑ, και χρησιμοποιούνται για ψηφιακές πληρωμές. Από αυτό το ευρύτερο οικοσύστημα προέκυψε η έννοια του Web3. Αυτό συνήθως αναφέρεται σε μια νέα φάση του διαδικτύου, στην οποία οι εφαρμογές δεν ελέγχονται μόνο από μεγάλες πλατφόρμες, αλλά βασίζονται περισσότερο στην αποκέντρωση, την ψηφιακή ιδιοκτησία και την άμεση συμμετοχή των χρηστών. Το Ethereum είναι μία από τις κύριες υποδομές πάνω στις οποίες στηρίζεται αυτός ο κόσμος.

Σήμερα το Ethereum είναι σημαντικό όχι μόνο ως κρυπτονόμισμα, αλλά και ως τεχνολογικό επίπεδο για ένα μεγάλο μέρος του σύγχρονου περιβάλλοντος blockchain. Σε αυτό έχουν αναδυθεί η αποκεντρωμένη χρηματοδότηση, τα NFT, τα stablecoins, τα tokenized assets και πολλές άλλες εφαρμογές. Η ιστορική σημασία του Ethereum έγκειται επομένως όχι μόνο στο γεγονός ότι εισήγαγε το δικό του νόμισμα, αλλά στο γεγονός ότι μετέτρεψε το blockchain σε μια πλατφόρμα πάνω στην οποία μπορούν να χτιστούν ολόκληρες ψηφιακές υπηρεσίες και νέες μορφές ιδιοκτησίας.

Συμπέρασμα

Όπως έχουμε δείξει, το Ethereum δεν προέκυψε ως απλή αντιγραφή του Bitcoin ή απλώς ως ένα ακόμη ψηφιακό νόμισμα χωρίς ευρύτερη σημασία. Η κύρια συμβολή του ήταν ότι επέκτεινε τις δυνατότητες της αλυσίδας μπλοκ και την μετέτρεψε σε μια προγραμματιζόμενη πλατφόρμα πάνω στην οποία μπορούν να δημιουργηθούν έξυπνα συμβόλαια, tokens και αποκεντρωμένες εφαρμογές. Αυτός είναι ακριβώς ο λόγος για τον οποίο το Ethereum έγινε ένα από τα πιο σημαντικά έργα στην ιστορία των κρυπτονομισμάτων.

Η σημασία του, επιπλέον, δεν έγκειται μόνο στη δημιουργία του, αλλά και στην επακόλουθη ανάπτυξή του. Από την έναρξή του τον Ιούλιο του 2015, το Ethereum εξορυσσόταν για αρκετά χρόνια χρησιμοποιώντας το Proof of Work. Στις 15 Σεπτεμβρίου 2022 υπέστη μια θεμελιώδη αλλαγή με τη μορφή του The Merge, όταν μεταπήδησε στο Proof of Stake και έθεσε οριστικά τέλος στην εποχή της εξόρυξης. Με αυτόν τον τρόπο, απέδειξε ότι δεν είναι ένα κλειστό έργο, αλλά ένα ζωντανό πρωτόκολλο που συνεχίζει να εξελίσσεται σύμφωνα με τις ανάγκες ολόκληρου του δικτύου.

Και εκεί ακριβώς βρίσκεται ο πραγματικός αντίκτυπος. Το Ethereum δεν επηρέασε μόνο την ανάπτυξη ενός μεμονωμένου κρυπτονομίσματος, αλλά άνοιξε έναν εντελώς νέο δρόμο για τη χρήση της αλυσίδας μπλοκ στη ψηφιακή χρηματοδότηση, την ιδιοκτησία και τις υπηρεσίες διαδικτύου.

Θα συζητήσουμε όλα όσα έθεσε σε κίνηση η εμφάνιση του Ethereum και ποια ήταν η επίδρασή του στην αγορά κρυπτονομισμάτων και στην ευρύτερη οικονομία στο επόμενο άρθρο της εκπαιδευτικής μας ενότητας.